Open Monumentendagen Leiden

22.

Gymnastiekschool

Open / Za Zo

Pieterskerkgracht 7

/ Bij slecht weer geen straatschoenen toegestaan in verband met kwetsbare vloer /

De Leidse Maatschappij ‘Tot Nut van ’t Algemeen’ en de filantroop en auteur Johannes Kneppelhout lieten in 1860-1861 deze eerste Leidse gymnastiekschool bouwen. Zij vonden het belangrijk dat de schoolgaande jeugd gymnastiekonderwijs kreeg. Architect J.W. Schaap gaf het gebouw vorm in een mix van historiserende elementen: de bakstenen gevel bijvoorbeeld is deels gestuct en bekroond met obelisken. Daarnaast maakte Schaap gebruik van moderne industriële materialen als zink voor de obelisken en gietijzer voor de ramen. Voor het dak van de gymzaal paste hij zichtbare ‘philibertspanten’ en daaronder ‘hammerbeamconstructies’ toe. Een philibertspant bestaat uit elkaar overlappende planken die zo efficiënt een spantconstructie vormen. Een hammerbeam is een horizontaal balkstuk waarop aan het vrije eind een verticale stijl rust. Deze constructie komt veel voor in de Engelse gotische bouwkunst. In de negentiende eeuw kwam er een opleving van dergelijke historiserende kappen. Schaap paste hem hier toe met gietijzeren onderdelen. Deze dakconstructie leverde een grote, hoge en open ruimte op, waarbij de spanten weer gebruikt konden worden ten behoeve van de hangtoestellen. Zo “werden de zwiepingen, waaraan de bekapping gedurende de oefeningen is blootgesteld, onschadelijk gemaakt”, aldus de architect. In het lokaal stonden twee kachels. Deze gingen slechts aan bij strenge kou: “warmer dan 10-12 graden behoeft het des winters in eene school niet te zijn, vooral niet in eene gymnastiekzaal”, volgens de schoolcommissie in 1885. / EO

Terug naar overzicht

Wist u dat...

... er rond 1885 wel zestig tot zeventig leerlingen tegelijk gymles kregen in de zaal?