Open Monumentendagen Leiden

06.

HET GRAVENSTEEN | HET GERECHT

Open / Za Zo

PIETERSKERKHOF 6

/ Bezoek alleen met rondleiding / Houd rekening met wachttijd / Gladde en onregelmatige vloeren en trapjes / Za en zo kinderactiviteiten op het plein naast koffiehuis Het Gerecht / Optreden Leidse KluchtenCompagnie 12, 13, 14, 15 u /

Het Gravensteen werd aan het eind van de twaalfde eeuw gebouwd als een vierkante bakstenen toren. De graaf van Holland gaf hiertoe de opdracht. Misschien diende het oorspronkelijk als vluchttoren. Later was het de grafelijke en stedelijke gevangenis. De gevangenen kwamen uit Leiden of omgeving, maar soms ook van ver. In de achttiende eeuw zaten er veel bedelaars uit alle windstreken van Europa opgesloten. Zij werden hier opgepakt door mensen die daar een premie voor kregen. Zonder verder proces werden zij de stad uitgezet of vier of acht dagen opgesloten in het Gravensteen. Zo komen we in de vonnisboeken voor bedelaars namen tegen als Salvator Charta uit Madrid, Jan Klaasse uit Stockholm, Harmanus Schneider uit Westfalen en de dames Anna Margriet Boesel uit Hongarije en Leena Jacobs uit Praag. Op het plein voor het Gravensteen, het huidige Gerecht, werden tot in de negentiende eeuw doodstraffen ten uitvoer gebracht. Vanaf hier is het oudste deel herkenbaar als een sobere, blokvormige toren, met een vijftiende-eeuwse, zeshoekige toren als trappenhuis. Links is het zeventiende- eeuwse werkhuis zichtbaar, met een spinhuis voor vrouwen en rasphuis voor mannen. In de zeventiende eeuw werd de galerij voor de rechters op de voorgrond verlengd. Vanaf hier woonden zij terechtstellingen bij. Geheel rechts staat de zeventiende-eeuwse uitbreiding met Vierschaar (rechtbank) en Schepenkamer. / SJS

Terug naar overzicht

Wist u dat...

…de gevangenen in het Gravensteen soms bijzondere bijnamen hadden, zoals Poppetje op de kast, de Vliegende, Hoerekaat, De Moppe Meid, Assepoes, Lompe Ezel, Ouwe Dood en Klokje?