Open Monumentendagen Leiden

00.

Ontdek de leerzame wereld van de scholen!

Speciaal voor het thema Leermonument zijn er dit jaar twee izi.TRAVEL routes uitgezet langs ruim 55  schoolgebouwen binnen en buiten de singels van Leiden. De routes voeren langs bestaande scholen en schoolgebouwen die inmiddels een andere bestemming hebben gekregen. Ook komen we langs plaatsen waar vroeger scholen stonden, die nu van de aardbodem zijn verdwenen.

Het is lastig om een helder overzicht te krijgen van alle scholen en schoolgebouwen die ooit in Leiden hebben bestaan en gestaan. Scholen krimpen en groeien, ze fuseren en groeien uit hun jasje. Er worden noodlokalen bijgebouwd, ze worden opgeheven of veranderen van naam. Dat is iets van alle tijden.

on- en minvermogenden

Naast een ontwikkeling in onderwijskundige principes en bouwstijlen is er ook een ontwikkeling in de typologie van scholen. Zo is er onderscheid in openbaar, bijzonder en neutraal onderwijs. In meisjes-, en jongensscholen. Nog niet zo heel lang geleden was er ook  scherp onderscheid in diverse sociale klassen en standen. Niemand keek op van scholen der 1e, 2e, 3e en zelfs 4e klasse, waarbij deze laatste bestemd waren voor de allerarmsten, de armenscholen of scholen voor on- of minvermogenden.

fröbel- en kleuterscholen

En dan hebben we het nog niet eens gehad over tusschenscholen, bewaar-, fröbel-, en kleuterscholen; over de ULO, MULO, HBS en gymnasium of over kweekscholen, vakscholen en last but not least de Ambachtsschool. Kortom: Het overzicht is nog niet compleet, Leiden Noord-west ontbreekt nog. Voor dit Open Monumentenweekeind, is er in ieder geval genoeg te zien!

Bronnen:

De teksten in de OMD-IZI travel scholen routes in onderstaand overzicht zijn gebaseerd op: De School: “Een sieraad der gemeente”, De geschiedenis van de scholenbouw in Leiden. Deel 1: 1800 – 1940 en deel 2: 1945-1965. Yteke Spoelstra, Unit Monumenten & Archeologie, gemeente Leiden, 2009.

Licht, lucht en ruimte, gebouwen voor lager onderwijs in Leiden in de 19de en 20ste eeuw, onder redactie van Jelle Goeman en Gert-Jan van Rijn, OMD 2007.

Programmaboekje Open Monumentendagen Leiden, diverse jaren

Beeldmateriaal:

Collectie Erfgoed Leiden en Omstreken

Foto’s: Sjoep de Jong en Marijke vd Werf, Francien van Zaanen Durand,  Saskia Leupen
Research en bewerking teksten:  Brigitte Bruyns, Malou Alkemade, Saskia Leupen, met dank aan Yteke Spoelstra en Cor Smit

Bij het samenstellen van deze route hebben we zo zorgvuldig mogelijk gepoogd om alle rechthebbenden van beeld- en bronmateriaal te achterhalen. OMD stelt zich niet aansprakelijk voor onjuistheden. 

Klik hier voor OMD Leiden Digitaal

© OMD 2020

Terug naar overzicht