Open Monumentendagen Leiden

17.

Vm. Stedelijke Watergasfabriek

Open / Za Zo

Papegaaisbolwerk 18 en 20

/ Open Za 12-17 u Zo 10 -17 u / Monument in transitie / Betreden op eigen risico / Doorlopende presentatie over geschiedenis Watergasfabriek en de wijk / Historische filmExpositie hedendaagse Leidse kunst / Leidsch Deken project /

In 1845 besloot Leiden als eerste Nederlandse stad om een gemeentelijke gasfabriek op te richten. Op het terrein tussen Langegracht en Maresingel is ruim honderd jaar steenkoolgas geproduceerd, tot de centrale in 1967 aardgas ging gebruiken voor stadswarmte. Watergas (cokesgas) was een nevenproduct van de oude centrale, waarvoor in 1905 de Watergasfabriek werd gebouwd in neorenaissance stijl. In de voorste zaal stond de installatie, die vanaf de houten verdiepingsvloer werd gevuld en bediend; in de achterste hal stond de stoommachine. Daar zijn nog originele decoratieve elementen in Jugendstil te vinden, evenals in het kantoor van de gasmeester naast de ingang. De fabrieksschoorsteen en de twee gashouders zijn vermoedelijk halverwege de 20e eeuw gesloopt. Het kleine gebouw ernaast is het meet- en regulateursgebouw van de grote gasfabriek, in 1902 ontworpen op een T-vormige plattegrond, met vijf dubbele deuren in de buitengevels. Karakteristiek zijn de twee hoge hallen met een rijk gedecoreerde steekbalkenconstructie; één van de kappen is nog in originele staat. Buiten staan grote klepafsluiters waarmee de toevoer werd geregeld tussen het stadsnet en de gashouders aan de overzijde van de Maresingel. Beide gebouwen zullen nog worden gerestaureerd, maar vervullen nu al een culturele functie in het Energiepark, de groene woon-werkwijk tussen Maresingel en Langegracht die nog in ontwikkeling is.

Foto credits: overzichtspagina: © RAL/ELO - foto hierboven: ©SL - foto hiernaast: ©EST - (Gilbert Hsiao, Rebound, acrylic on panel, Ø 100 cm, 2010)

Terug naar overzicht

Wist u dat...

... het Papegaaisbolwerk vroeger een begraafplaats is geweest en is vernoemd naar korenmolen de Papegaai, die daar tussen 1632 en 1726 heeft gestaan?